معرفی کامل دیسک های Blu-ray

وقتی چندین سال پیش صحبت از دیسکهای نوری، DVD به میان آمد خیلی ها باور نمی کردند که بتوان بر روی یک دیسک نوری چندین گیگابایت اطلاعات ذخیره کرد ولی بعد از آنکه دیسکهای  DVDبه بازار آمد و تقریبا در دسترس همگن قرار گرفت این موضوع برای مردم عادی شد. اکنون با گذشت چندین سال از آن زمان شاهد ورود دیسک های جدیدی به بازار هستیم که توانایی ذخیره اطلاعاتی در حدود چند برابر DVD را دارند و این موضوع به ما این نوید را می دهد که در آینده نه چندان دور، شاهد ورود دیسکهایی با حجم فوق بالا و ویژگیهای دوچندان باشیم.

از اواسط دهه 90، با ظهور یک تکنولوژی جدید، صوت و تصویر دیجیتال به خانه های سراسر جهان پاگذاشت. این تکنولوژی، همانا ظهور پدیده نوپای رسانه CDهای دیجیتال و پس از آن DVD بود که تحولی عظیم در صنعت چند رسانه ای و صوت و تصویر ایجاد کرد. اکنون و در حال حاضر با پیدایش دیسک های Blu-ray یا (به اختصار) BD ها، این صنعت در آستانه تحولی دیگر قرار دارد این دیسک ها با توانایی بالایی که در ذخیره اطلاعات دارند

تاریخچه

پس از اینکه شرکت شوجي ناکمورا ( Shuji  Nakamura) توانست نسخه آزمايشي ديود ليزر آبي را ابداع کند،  که اين باعث آغاز مرافعه تجاري طويلي گرديد.

در سال 2002، دو شرکت سوني و فيليپس بعد از مدتها همکاري در ساخت ديسک هاي نوري، تکنولوژي جديدي را که بر اساس پرتوهاي ليزر آبي کار مي کند، HD-DVD و  Blu-ray نامگذاري نمودند البته HD-DVD متعلق به فيليپس بود که سرانجام قافيه را باخت و فرمت HD-DVD قبل از اينکه واقعاً مورد استفاده عملي قرار گيرد، از صحنه محو شد که علت آن هم عدم حمايت شرکت هاي بزرگ فيلم سازي از اين فرمت بود. بدين ترتيب فرمت Blu-ray حاکم بلامنازع ميدان شد.

ديسک هايBlue ray توسط انجمن ديسک Blue ray، گروهي از شرکتهاي ارائه دهنده لوازم الکترونيکي، سخت افزار کامپيوتر(computer hardware) و شرکت هاي توليد کننده تصاوير متحرک ايجاد گرديد.

دیسک های Blu-rayچیست؟

لوح هاي فشرده Blu-ray Disk يا BD : نام یک نوع دیسک نوری است که نسل جديد لوح هاي فشرده و حافظه هاي نوري ذخيره رسانه ها هستند که با هدف ذخيره ويديو هاي High-Definition با کيفيت فوق عالي در دست ساخت قرار گرفته اند و براي نخستين بار در سال 2006 آماده عرضه محصولات کمپاني هاي فيلم سازي بر روي اين لوح هاي جديد و فوق کيفيت شدند.

نام Blu-ray برگرفته از Blue بخاطر رنگ آبی لیزری که در آن مورد استفاده قرار می گیرد و ray به معنای پرتو (پرتو لیزر) می باشد. دلیل حذف e پایانی در کلمه Blue این است که طبق نظر تولید کنندگان آن، یک لغت عادی و روزمره نمی تواند یک علامت تجاری باشد!

اين نسل جديد از حافظه هاي نوري همان طور که از نام   Blu-ray مشخص است، به دليل کمتر بودن طول موج اشعه ليزر آبي و بنفش ( که در حدود 405 نانومتر است و در قياس با طول موج DVD که از اشعه مادون قرمز استفاده مي کند و در حدود 650 نانومتر است )، به خواندن و رايت اطلاعات بر روي ديسک مي پردازند که بدين ترتيب اطلاعات بسيار حجيم تري بر روي اين نسل جديد لوح هاي فشرده که نسلي از دي وي دي ها هستند جاي مي گيرند.

به طور متوسط هر ديسک Blu-ray در حدود 5 برابر يک DVD عادي 4.7 گيگابايتي در خود اطلاعات ثبت مي کند ! بنابراين Blu-ray هاي تک لايه در حدود 15-30 گيگابايت حافظه و Blu-ray هاي دولايه در حدود 50 گيگابايت حافظه مي توانند در خود جاي دهند که ارقام بسيار قابل توجهيست ! در دیسک صد گیگابایتی لایه سومی برای ظرفیت بیش‌تر افزوده شده است.

با اینکه ویژگی های Blu-ray مشخص و نهایی شده اند، اما مهندسین همچنان در حال توسعه آن هستند. Blu-ray چهار لایه با ۱۰۰ گیگابایت فضا، شش لایه و ۲۰۰ گیگا بایت فضا، دیسک هایی هستند که کار بر روی آنها شروع شده و در حال تحقیقات و پیشرفت است. توسعه لایه ها حتی تا ۱۰ لایه اما با ۲۵۰ گیگ نیز مطرح شده، اما مشکل تولید آن، پایین بودن تکنولوژی دیسک خوان های امروزی عنوان شده.

به طور متوسط بر روي يک Blu-ray Disk دو لايه در حدود 9 ساعت فيلم با کيفيت فوق عالي HD (High Definition) و در حدود 23 ساعت فيلم با کيفيت بالايSD (Standard-Definition) ذخيره مي شود!

BD ها نه تنها ظرفیت بالاتری نسبت به DVD های رایج دارند، بلکه همراه خود قابلیت جدیدی را نیز عرضه می کنند که در آن می توان به اینترنت متصل شده و قسمتهای جنبی بیشتری از فیلم (مانند زیرنویس و پخش با زبانهای مختلف) را دانلود کرد.

طرز کار دیسک های Blu-ray

این نوع دیسک ها،صوت و تصویر دیجیتال را در حفره های (Pits) نگهداری می کنند(شیارهایی حلزونی از مرکز دیسک به سمت لبه ، مانند CD و DVD ) و لیزر آبی جهت خواندن این اطلاعات ، قسمتهای کناری این حفره ها (یعنی بر آمدگی ها) را بر روی دستگاه ضبط و پخش می خواند. در حقیقت هر چه یک دیسک بتواند حجم بالاتری از اطلاعات را در خود ذخیره کند، این روزنه ها باید کوچکتر و بهم فشرده تر باشند. روزنه های کوچکتر و در نتیجه برآمدگی های کوچکتر ، طبیعتا به لیزری با دقت بیشتر برای خواندن نیاز دارند.

طول موج کوچکتر، پرتو را قادر می سازد با دقت بیشتری روی دیسک متمرکز شده و اطلاعات ضبط شده در روزنه هایی را بخواند که تنها 15 میکرون طول دارند، که دو برابر کوچکتر از روزنه های موجود بر روی یک DVD است.

اندازه کوچکترین نقطه ای که لیزر توانایی تمرکز روی آن را دارد به وسیله تجزیه یا پراش نور محدود می شود و به طول موج نور و روزنه عددی (شعاع همگرایی نور) که نور از آن عبور میدهد و لنزی که برای تمرکز استفاده می شود، بستگی دارد. با کاهش طول موج و افزایش روزنه عددی از 0.6 به 0.85 و نازکتر کردن لایه پوششی برای جلوگیری از آثار ناخواسته نوری، پرتو های لیزر توانایی تمرکز بیشتر در یک نقطه را پیدا خواهد کرد. این امر باعث امکان ذخیره بیشتر در سطح یکسان را می دهند.

آشنایی با  Player، دیسک ها، اتصالات

تمام پخش‌کننده‌هاي Blu-ray قادر هستندDVD  ها را بخوانند و با پردازنده داخلي خود، مجددا با کيفيت بهتري پردازش کنند. دستگاه Blu-ray حتي براي نمايشDVD ‌ها هم مفيدتر است.

تقريبا تمام پخش‌کننده‌هاي Blu-rayري يک پورت اترنت دارند تا به شبکه متصل شوند. بسياري از شبکه‌هاي Wi-fi نيز پشتيباني مي‌کنند، بنابراين مي‌توان از طريق يک کابل شبکه که به اينترنت متصل است،‌ از قابليت‌هاي Blu-rayري زنده و به‌روزرساني سخت‌افزارهاي هر دستگاه نيز بهره‌مند شد.

قابليت‌هاي وب:

اکثر پخش‌کننده‌ها از اينترنت براي دسترسي به محتواي تصويري و صوتي استفاده مي‌کنند. مي‌توان با کمک همين Blu-rayري‌ها و در حالي که به مبل پذيرايي خود تکيه زده‌ايد، پيکاسا، نت‌فليکس، Vudu،Pandora و Slacker  را به‌طور کامل چک کنيد. برخي از سازندگان همچون سامسونگ و ويزيو، از ويجت‌هايي پشتيباني مي‌کنند که اخبار، آب و هوا و دسترسي به سايت‌هايي چون فيس‌بوک و تويتر را از طريق تلويزيون فراهم مي‌کنند.

دو قابليت موجود در ديسک‌هاي Blu-ray:

نمايش جايزه و ديسک  Blu-ray زنده.

نمايش جايزه (Bonus View) قابليت تصوير در تصوير است و هنگامي فعال مي‌شود که پخش‌کننده شما از دکودر صدا و تصوير ديگري نيز برخوردار باشد. (تقريبا تمام دستگاه‌هايي که در دو سال اخير توليد شده‌اند، از اين قابليت پشتيباني مي‌کنند.) ديسک‌هاي Blu-ray ‌زنده نيز از محتواي قابل دانلود يا محتواي وب پشتيباني مي‌کنند.

برخي از پخش‌کننده‌ها نشان BD-Live Ready‌ دارند. هنگام خريد اين دستگاه‌ها به‌‌ياد داشته باشيد که اين پخش‌کننده‌ها از حافظه داخلي براي پشتيباني از اين قابليت برخوردار نيستند، اما مي‌توان از يک حافظه جانبي همچون USB ديسک‌ها براي فعال‌سازي چنين قابليتي استفاده کرد.

اتصالات:

تمام پخش‌کننده‌هاي Blu-ray از کابل HDMI استفاده مي‌کنند و مي‌توانند از طريق همين يک کابل، صدا و تصوير را منتقل کنند. پورت HDMI مي‌تواند از وضوح تصوير Blu-rayري، به‌علاوه انواع فرمت‌هاي صوتي (از جمله Dolby True HD  و DTS-HD) پشتيباني کند. فقط چند شرکت سازنده، کابل HDMI را داخل بسته مي‌گذارند.

مزایای دیسک های Blu-ray:

یکی از تفاوتهای بزرگ بین تکنولوزی Blu-rayبا دیگر فناوریها در ضخامت لایه

پلاستیکی است که در دیسک نوری به کار می رود . در دیسکهای DVD  معمول و HD-DVD ، ضخامت این لایه در حدود 0/6 میلی متر است ( 600 میکرو ) که به وسیله یک لایه پلیمری و فرعی پوشانده شده است .در صورتیکه در دیسکهای Blu-ray ، این لایه تنها در حدود 0/1 میلی متر ضخامت دارد که به وسیله لایه های فرعی بسیار نازکی پوشانده شده است .

در نتیجه به علت نازک بودن لایه های دیسک Blu-ray :

1. در اين فناوري ، پخش شدن و پراکندگي امواج ليزر کمتر خواهد بود و بنابراين ثابت انتقال و دريافت داده با تداخل و نويز کمتر ، امکان پذير است .

2. کمبود مواد و نازکی لایه ها باعث افزایش نفوذ پذیری لیزر و همچنین موجب ایجاد نقاط نازکتر و کوچکتر بر روی سطح دیسک می شود که این عامل باعث افزایش میزان ذخیره سازی اطلاعات بر روی هر لایه از دیسک می شود و به همین دلیل دیسکهای Blu-ray دارای ظرفیت بالاتری نسبت به DVD و HD-DVD هستند .

-ضبط برنامه های تلویزیونی کیفیت بالا (HDTV) بدون افت کیفیت.

– حرکت و جهش آنی به هر نقطه از دیسک.

– ضبط یک برنامه، همزمان با پخش برنامه ایی دیگر روی دیسک.

– امکان ایجاد play list.

– ویرایش و مرتب کردن برنامه های ضبط شده روی دیسک.

– جستجوی خودکار برای فضای خالی روی دیسک، جهت جلوگیری از ضبط بر روی برنامه های قبلی

معایب دیسک های Blu-ray:

اگرچه کاهش ضخامت دیسک باعث افزایش ظرفیت در دیسکهای Blu-rayگردیده ست ، این عامل باعث ایجاد مشکلاتی نیز می شود :

1. در دیسکهایBlu-ray به علت کاهش ضخامت دیسک ، مقاومت آن در برابر خراش ها و ضربه ها کم شده است و در صورت ایجاد خراش بر روی دیسک و یا هرگونه برخورد کوچک ، شاهد اختلال در بازیابی اطلاعات خواهیم بود .

2. یکی دیگر از عیوب دیسکهای Blu-rayنزدیک بودن لنز به صفحه دیسک است که این عامل سبب اختلال در کار لنز درایو ها  می شود . زیرا در صورتی که به طور ناگهانی ضربه کوچکی به درایو وارد شود ، باعث تماس بین دیسک و لنز خواهد شد و در کار درایو و دیسک ، ایجاد اختلال خواهد کرد .

( اخیرا شرکت TDK نوع جدیدی از دیسکهای نوری خود را که در مقابل آسیبها مقاوم است ، به بازار عرضه نموده و آنرا Armor Platingنامیده است بر طبق گفته  TDK این دیسها مقاومتی در حدود 100 برابر دیسکهای معمولی دارند ).

گرداورنده : امیر ترابی